Κυριακή, Μαρτίου 26, 2017

Γιατί οι μετοχές παθητικού παρακειμένου μας προκαλούν αμηχανία;

Πολλές φορές, όταν γράφουμε, «κολλάμε» ως προς το αν η λέξη που έχουμε στο μυαλό μας είναι σωστή, κάτι που δε συμβαίνει συνήθως στον προφορικό λόγο, o οποίος ρέει με περισσότερο αυθόρμητο τρόπο. Ένα «προβληματικό» σημείο για πολλούς είναι οι μετοχές παθητικού παρακειμένου και αυτό γιατί υπάρχει μια σύγχυση που σχετίζεται με τον σχηματισμό τους στα αρχαία.  Από αυτήν την άποψη, η μελέτη τους παρουσιάζει εξαιρετικό ενδιαφέρον σε ορισμένες περιπτώσεις, κυρίως όταν εξετάζουμε την προέλευση, την ορθογραφία αλλά και την ένταξη τους μέσα σε προτάσεις. Αρχικά, πρέπει να πούμε πως οι μετοχές παθητικού παρακειμένου έχουν την κατάληξη -μένος, -μένη, -μένο και αρκετές έχουν διατηρήσει τον αναδιπλασιασμό που είχαν στην αρχαία ελληνική, όπως φαίνεται στις παρακάτω κατηγορίες:

Διαβάστε περισσότερα…



Πέμπτη, Φεβρουαρίου 02, 2017

Δάνειες λέξεις και η απόδοσή τους στα ελληνικά... ομιλείτε ελληνικά!

Ο δανεισμός στη γλώσσα δείχνει τις στενές σχέσεις μεταξύ των λαών, γι αυτό και δεν υπάρχει τίποτα πιο φυσιολογικό από αυτό για μια ζωντανή γλώσσα ενός λαού που εξελίσσεται. Το βασικό χαρακτηριστικό των δάνειων λέξεων είναι ότι με την πάροδο του χρόνου και με τη συνεχή χρήση προσαρμόζονται στο σύστημα της νέας γλώσσας και μετατρέπονται. Όσον αφορά τη νεοελληνική, οι γλώσσες που άσκησαν τη μεγαλύτερη επίδραση πάνω της είναι η γαλλική και η αγγλοαμερικανική.

Διαβάστε περισσότερα…



Κυριακή, Ιανουαρίου 15, 2017

Το γράμμα με την ελληνική ονομασία σε άλλες γλώσσες

Ο μυκηναϊκός πολιτισμός παρακμάζει και μαζί του χάνονται Γραμμική Α και Γραμμική Β. Όμως γρήγορα εισάγεται μια νέα αλφαβητική γραφή από τη Φοινίκη, όπως εικάζεται, μέσω εμπόρων. Αυτό άλλωστε μαρτυρούν πολλά στοιχεία, όπως για παράδειγμα οι ονομασίες των γραμμάτων: το άλφα προέρχεται από το φοινικικό άλεφ, που σημαίνει ταύρος, καθώς η αναπαράσταση του γράμματος έμοιαζε με το σχήμα της κεφαλής του ταύρου --> ⊄, το βήτα προέρχεται από το φοινικικό μπετ (σπίτι), το γάμμα από το γκίμελ (μπούμερανγκ), το δέλτα από το ντάλετ (πόρτα) και ούτω καθεξής. Η σειρά εμφανίσεως, όπως βλέπουμε, είναι ίδια, ενώ προς την ίδια κατεύθυνση δείχνει και η μαρτυρία του Ηροδότου (V, 58-61). Οι αρχαιότερες επιγραφές με τη νέα αυτή γραφή θεωρούνται η οινοχόη του Διπύλου (735-725) και το ποτήρι του Νέστορα (740-720), όπως εικονίζονται και παρακάτω.

Διαβάστε περισσότερα…



Τρίτη, Ιανουαρίου 10, 2017

Η λέξη της ημέρας: κατισχύω




Διαβάστε περισσότερα…



Τα ψευδώνυμα και τα πραγματικά ονόματα γνωστών Ελλήνων συγγραφέων

Σε άλλες εποχές ήταν κάτι πολύ συνηθισμένο το να χρησιμοποιεί ένας καλλιτέχνης/συγγραφέας ψευδώνυμο και να καθιερώνεται με αυτό. Η ψευδωνυμογραφία χρησιμοποιήθηκε για διάφορους λόγους, μέσα στους οποίους συμπεριλαμβάνεται η απόκρυψη ταυτότητας λόγω των αυστηρών ηθών του κύκλου ενός ανθρώπου ή λόγω των επικρατουσών κοινωνικο-πολιτικών συνθηκών, ενώ όσον αφορά τις γυναίκες, δεν είναι σπάνιες οι περιπτώσεις που κάποια συγγραφέας υπέγραφε με αντρικό όνομα για να κρύψει το φύλο της λόγω των αντιλήψεων της εποχής, ώστε να έχει καλύτερη αντιμετώπιση το έργο της (μεγαλύτερη αποδοχή και λιγότερη κριτική). Άλλοτε πάλι, η επιλογή γινόταν απλά για ένα όνομα περισσότερο εύηχο από το πραγματικό.

Διαβάστε περισσότερα…



Παρασκευή, Ιανουαρίου 06, 2017

Η λέξη της ημέρας: γαλαντόμος




Διαβάστε περισσότερα…



Πέμπτη, Ιανουαρίου 05, 2017

Η λέξη της ημέρας: θέσφατο




Διαβάστε περισσότερα…



Αστικός: μια λέξη, πολλές σημασίες

Σε προηγούμενες αναρτήσεις είχε γίνει λόγος για το επίθημα -ισμός, όπως μπορείτε να δείτε εδώ και εδώ και αποτελούν έναν καλό πρόλογο για να ξεκινήσουμε με μια τέτοια λέξη, τον αστισμό

Αστισμός ονομάζεται η ιδεολογία της αστικής τάξης που υποστηρίζει τον καπιταλιστικό τρόπο οικονομικής και ταξικής οργάνωσης. Ο αστισμός, από οικονομολογική σκοπιά, εκδηλώνεται με το πνεύμα της ελεύθερης εργασίας και του ελεύθερου ανταγωνισμού, όπως διαβάζουμε στο "Λεξικό των -ισμών" του Α. Διαμαντίδη.

Διαβάστε περισσότερα…





Η φωτογραφία μου
Θεσσαλονίκη
Είμαι φιλόλογος και κάνω μεταπτυχιακό στην Πολιτική Ιστορία, στο ΑΠΘ. Η διπλωματική μου έχει ως θέμα το κίνημα του Ρομαντισμού υπό το πρίσμα της λογοτεχνίας, της ιστορίας και της πολιτικής. Μου αρέσει να μελετώ τη γλώσσα, τη θεωρία της λογοτεχνίας, τους Στωικούς, το αρχαιο ελληνικό θέατρο και την παγκόσμια ιστορία. Προσπαθώ να μεταδώσω το πάθος μου για τη φιλολογία και την ελληνική γλώσσα στους μαθητές, Έλληνες και ξένους, ενώ πέρα από τα ιδιαίτερα, ασχολούμαι με την έρευνα, αναλαμβάνω μεταφράσεις, όπως και την επιμέλεια κειμένων. Για οποιαδήποτε απορία, σκέψη, πρόταση ή συνεργασία, πέρα από τα σχόλια, μπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί μου και μέσω της παρακάτω φόρμας, τοποθετώντας τα στοιχεία σας. Τα πεδία με αστερίσκο (*) είναι υποχρεωτικά.

Φόρμα επικοινωνίας:

Όνομα

Ηλεκτρονικό ταχυδρομείο *

Μήνυμα *