Παρασκευή, Μαΐου 20, 2016

Διεθνισμοί στη γλώσσα

Διεθνισμός είναι η λέξη (συνήθως πρόκειται για επιστημονικό όρο και νεολογισμό), την οποία δανείζεται μια γλώσσα επειδή υπάρχει ήδη σε πολλές άλλες με παρόμοια μορφή και σημασία.

Παραδείγματα διεθνισμών:

  Ελληνικά      Γερμανικά      Αγγλικά       Γαλλικά       Ιταλικά       Ισπανικά
   ψυχολογία    Psychologie    psychology    psychologie   psicologia   (p)sicologia
    θεολογία      Theologie       theology         théologie       teologia        teología 
  φιλοσοφία      Philosophie     philosophy      philosophie    filosofia       filosofía 
   φιλολογία        Philologie       philology         philologie      filologia     filología 

Tα κύρια χαρακτηριστικά των διεθνισμών:
α) Προέλευση συνήθως από την ελληνική ή τη λατινική γλώσσα (ή κάποια άλλη, μεγάλη συνήθως, σύγχρονη).
β) Παράλληλη χρήση της λέξης από πολλές μεγάλες γλώσσες.
γ) Παρόμοια μορφολογία, φωνολογία και σημασιολογία.

Στην ουσία, οι διεθνισμοί δημιουργούν ένα κοινό, υπερεθνικό λεξιλόγιο, το οποίο έχει περισσότερο να κάνει με τεχνικούς όρους και με την επιστημονική κοινότητα. H διάδοση και η χρήση λέξεων από την αρχαία ελληνική προς τις γλώσσες μεγάλης επιρροής ξεκίνησε κατά την εποχή της Αναγέννησης. Στους νεότερους χρόνους, καθώς αυτοί που έπλασαν τις διάφορες λέξεις, οι οποίες επρόκειτο να γίνουν διεθνισμοί, δεν ήταν φυσικοί ομιλητές της αρχαίας ελληνικής, ήταν λογικό επακόλουθο να μην έχουν τηρηθεί οι μορφολογικοί και σημασιολογικοί κανόνες της γλώσσας. 

Για παράδειγμα, η λέξη "television" αποτελεί υβρίδιο, γιατί είναι μίξη αρχαιοελληνικού και λατινικού στοιχείου (τηλέ + visio, από το ρήμα videre). Επίσης, τη λέξη "μικρόβιο" που χρησιμοποιούμε σήμερα, την έχουμε πάρει από το αντίστοιχο γαλλικό "microbe", το οποίο χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά από τον Παστέρ το 1878 με τη σημασία μικροοργανισμός, κάτι που για τους αρχαίους Έλληνες θα σήμαινε: "οργανισμός με σύντομη ζωή". 


Αλλά αυτό είναι και το ενδιαφέρον με τη γλώσσα και το μαγικό ταξίδι των λέξεων! Ο αντίθετος όρος για τον διεθνισμό, που χρησιμοποιείται από αρκετούς, είναι ο "εθνισμός" και περιγράφει τις λέξεις που είναι διαφορετικές, μορφολογικά και σημασιολογικά σε κάθε γλώσσα. 

Για παράδειγμα: 


        Ελληνικά        Αγγλικά        Γερμανικά        Γαλλικά             Ισπανικά         Ιταλικά
         βροχή              rain               Regen                pluie                  lluvia              pioggia


Είναι πραγματικά πιο δύσκολο το παραπάνω, δηλαδή το να βρει κανείς τελείως διαφορετικές λέξεις, που να περιγράφουν όμως το ίδιο πράγμα, μεταξύ των διάφορων μεγάλων γλωσσών, απ' το να βρει αυτές που μοιάζουν! Για τους Έλληνες, που μαθαίνουν ξένες γλώσσες, οι διεθνισμοί αποτελούν το πιο εύκολο κομμάτι του λεξιλογίου αλλά ας φανταστούμε πόσο δύσκολο μπορεί να είναι για έναν Γερμανό φοιτητή της ιατρικής, για παράδειγμα, να μάθει την "αρτηριοσκλήρυνση" ως "Arterioskleroce", την "παγκρεατίτιδα" ως "Pankreatitis" και ούτω καθεξής, λέξεις που δεν του είναι καθόλου οικείες και ετυμολογικά δεν έχουν κάποιο νόημα στη γλώσσα του

Είναι γεγονός πως η μελέτη των διεθνισμών μπορεί να βοηθήσει στην εκμάθηση ξένων γλωσσών, στην καλύτερη επικοινωνία των αλλόγλωσσων της επιστημονικής κοινότητας και όχι μόνο, όπως και στην καλύτερη γνώση της ιστορίας και του πολιτισμού των λαών της Ευρώπης. Μπορούμε να κατανοήσουμε, παράλληλα, καλύτερα την κοινή μας ρίζα, την ινδοευρωπαϊκή γλωσσική μας οικογένεια και να παρατηρήσουμε, εν τέλει, πως οι διεθνισμοί είναι ένα σημαντικό κομμάτι στον καθημερινό μας λόγο και πως το ταξίδι των λέξεων έχει μια ζωντανή αδιάλειπτη αλληλεπίδραση: η ελληνική γλώσσα δεν αποτελεί μόνο μια δεξαμενή τέτοιων λέξεων αλλά δέχεται και πολλές ξένες, κάτι που φαίνεται ξεκάθαρα με μια ματιά στο τεχνολογικό λεξιλόγιο, λόγου χάριν, το οποίο και χρησιμοποιούμε διαρκώς. 



0 σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου



Η φωτογραφία μου
Θεσσαλονίκη
Φιλόλογος και Υποψήφια Διδάκτωρ Πολιτικών Επιστημών (ΑΠΘ). Ερευνητικά ενδιαφέροντα: γλώσσα, πολιτική και εξουσία, σεξιστικός λόγος, μελέτη του φύλου, πολιτικές γυναικείας χειραφέτησης, κοινωνική φιλοσοφία και κοινωνικά κινήματα. Παράλληλα με τη διδασκαλία και την έρευνα, επιμελούμαι βιβλία. Mπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί μου μέσω της παρακάτω φόρμας, τοποθετώντας τα στοιχεία σας. Τα πεδία με αστερίσκο (*) είναι υποχρεωτικά.

Φόρμα επικοινωνίας:

Όνομα

Ηλεκτρονικό ταχυδρομείο *

Μήνυμα *